« Ψαρά, στου νόστου τη ράχη» : Η Τέτυ Παπαναστασίου αποτυπώνει το νησί των Ψαρών μέσα από τον φωτογραφικό της φακό

Από τις 15 έως τις 21 Φεβρουαρίου 2026, η Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά φιλοξένησε την έκθεση φωτογραφίας «Ψαρά, στου νόστου τη ράχη» της Ελληνίδας φωτογράφου Τέτυς Παπαναστασίου. Με την ευκαιρία αυτή παρουσιάστηκε επίσης το ομώνυμο φωτογραφικό λεύκωμα για τα Ψαρά, καρπός τριών ετών δημιουργικής εργασίας αφιερωμένης στο ακριτικό νησί.

Μια ευαίσθητη ματιά σε έναν τόπο που κατοικείται από τη μνήμη

Από το 2022 έως το 2025, η Τέτυ Παπαναστασίου επισκέφθηκε επανειλημμένα τα Ψαρά. Μακριά από μια κλασική ντοκιμαντερίστικη προσέγγιση ή από μια καθαρά ιστορική αναφορά σε έναν τόπο-σύμβολο της Ελληνικής Επανάστασης, προτείνει μια βαθιά ανθρώπινη και βιωματική προσέγγιση.

Το φωτογραφικό της έργο είναι αφιερωμένο πρωτίστως στους ανθρώπους του νησιού: σε όσους ζουν εκεί, σε όσους έφυγαν και σε εκείνους που, παρά την απόσταση, επιστρέφουν ξανά και ξανά. Κεντρικός άξονας της δουλειάς της είναι ο νόστος, η πανάρχαια ελληνική έννοια που εκφράζει την επιστροφή στην πατρίδα, στις ρίζες, στη μνήμη και στην ταυτότητα.

Η λέξη νόστος είναι ιδιαίτερα πλούσια σε συμβολισμούς. Δεν σημαίνει μόνο τη φυσική επιστροφή στον τόπο καταγωγής, αλλά και την επιστροφή στις ρίζες, στη συλλογική μνήμη και στην προσωπική ταυτότητα. Από τη λέξη αυτή προέρχεται και ο διεθνής όρος «νοσταλγία», από τις λέξεις νόστος και άλγος, δηλαδή «ο πόνος της επιστροφής».

Ένα δίγλωσσο φωτογραφικό λεύκωμα

Το λεύκωμα «Ψαρά, στου νόστου τη ράχη», που κυκλοφορεί σε ιδιωτική έκδοση, περιλαμβάνει 175 σελίδες φωτογραφιών στα ελληνικά και στα αγγλικά. Οι εικόνες αποτυπώνουν με αυθεντικότητα τη λιτή ομορφιά του τοπίου, την καθημερινότητα των κατοίκων και τον ιδιαίτερο δεσμό που τους ενώνει με το νησί τους.

Στον πρόλογο του βιβλίου η Τέτυ Παπαναστασίου γράφει:

«Ταξιδεύοντας στα Ψαρά ξανά και ξανά, ανακάλυψα το θεμέλιο των αναζητήσεών μου. Δεν θα μπορούσε να είναι άλλο, παρά οι άνθρωποι. Αναζήτησα την ιστορία του τόπου μέσα από τους κατοίκους του, αλλά και όσους έφυγαν, οι οποίοι όμως εν τέλει πάντα επιστρέφουν.»

Μέσα από τα λόγια της περιγράφει μια κοινωνία βαθιά δεμένη με την ιστορία της, περήφανη για την κληρονομιά της αλλά ταυτόχρονα ταπεινή, που έχει κατορθώσει να διαφυλάξει τις παραδόσεις και την αυθεντικότητά της.

Μια φωτογραφία που πλησιάζει τον άνθρωπο

Ο φωτογράφος και επιμελητής της έκδοσης Βασίλης Γεροντάκος υπογραμμίζει τη βαθιά εσωτερική διάσταση αυτής της φωτογραφικής διαδρομής:

«Όταν η Τέτυ Παπαναστασίου επισκέφτηκε το νησί των Ψαρών, κατάλαβε από την πρώτη στιγμή πως οι κάτοικοι αυτού του νησιού δεν είχαν κλειστεί μέσα στον φράκτη των αναγκών τους. Ξεκίνησε το ταξίδι της αναγνώρισης όσων έβλεπε γύρω της, αφουγκραζόμενη την ηχώ των συναισθημάτων της.»

Έτσι, η έκθεση δεν αποτελεί απλώς μια σειρά τοπίων, αλλά αφηγείται τη βαθιά σχέση ανάμεσα σε έναν τόπο, τους ανθρώπους του και όλους εκείνους που επιλέγουν να επιστρέφουν σε αυτόν.

Σχετικά με την Τέτυ Παπαναστασίου

Η Τέτυ Παπαναστασίου γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε διακόσμηση στη Σχολή Βακαλό και διαφημιστική φωτογραφία στη σχολή Focus. Για επτά χρόνια παρακολούθησε τα σεμινάρια καλλιτεχνικής φωτογραφίας του Φωτογραφικού Κύκλου, ενώ στη συνέχεια εντάχθηκε στις φωτογραφικές ομάδες του Βασίλη Γεροντάκου, με τις οποίες συνεχίζει να συνεργάζεται μέχρι σήμερα.

Εργάστηκε στον χώρο της διακόσμησης, της τηλεοπτικής παραγωγής και της φωτογραφίας εσωτερικών χώρων, πριν αφιερωθεί ολοκληρωτικά στην καλλιτεχνική φωτογραφία. Έργα της έχουν παρουσιαστεί σε ομαδικές εκθέσεις, ενώ έχει εκδώσει και το πρώτο της φωτογραφικό λεύκωμα με τίτλο Photographs 1.

Απόκτηση του λευκώματος

Το φωτογραφικό λεύκωμα «Ψαρά, στου νόστου τη ράχη» διατίθεται απευθείας από τη δημιουργό στην τιμή των 35 ευρώ.